Gospodarka wapniowa

Oba pierwiastki mają kluczowe znaczenie dla zdrowia kości (macierz kostna), a ich poziom jest regulowany przez aktywną witaminę D_3 oraz parathormon (PTH).

Wapń w osoczu występuje w dwóch formach:

• 40% związany z białkami (nie ulega filtracji).

60% wolny/zjonizowany (ulega filtracji w kłębuszkach).

Nerki reabsorbują ok. 99% przefiltrowanego wapnia:

Fosforany są niezbędne do budowy kości, oddychania komórkowego i syntezy ATP. Ponad 90% fosforanów ulega filtracji.

Parathormon (PTH):

• Bodźce do wydzielania: Niskie stężenie Ca^{2+} w osoczu lub wysokie stężenie P_i w osoczu.

• Działanie w nerkach:

  • Zwiększa reabsorpcję Ca^{2+} (w DT).

  • Zmniejsza reabsorpcję P_i (poprzez redukcję liczby kotransporterów Na^+-P_i w błonach luminalnych), co zwiększa jego wydalanie.

• Cel: Kompensacja nadmiaru P_i uwalnianego podczas resorpcji kości, aby utrzymać równowagę Ca^{2+}-P_i.

Aktywna witamina D_3:

• Zwiększa jelitowe wchłanianie zarówno Ca^{2+}, jak i P_i.

• Zwiększa reabsorpcję Ca^{2+} (w DT).

• Zmniejsza reabsorpcję P_i (poprzez redukcję liczby kotransporterów Na^+-P_i w błonach luminalnych), co zwiększa jego wydalanie.

Przyczyna: Tworzenie się złogów minerałów w nerkach lub moczowodach.

Skład: Najczęściej szczawian wapnia.

Objawy: Blokada przepływu (przy złogach 2–3 mm), silny ból, wymioty.

Leczenie: Samoczynne wydalenie (małe kamienie) lub rozbijanie laserem/ultradźwiękami (większe).