Odczuwanie bodźców potencjalnie szkodliwych.
Receptory:
Wolne zakończenia nerwowe (nocyceptory), reagujące na uszkodzenie tkanki.
Kodowanie siły bodźca:
Im silniejszy bodziec bólowy, tym większa częstotliwość serii potencjałów czynnościowych.
Skórne.
Somatyczne (kości i stawy).
Trzewne (narządy wewnętrzne).
To zestawienie to gotowiec do najtrudniejszych pytań o szczegóły:
Cecha
Ból „szybki”
Ból „wolny” (przewlekły)
Rodzaj włókien
Zmielinizowane A\delta
Niezmielinizowane C
Droga w rdzeniu
Rdzeniowo-wzgórzowa boczna
Rdzeniowo-wzgórzowa przednia
Rodzaj bodźca
Mechaniczny, termiczny
-
Charakter bólu
Ostry, przenikliwy
Tępy, pulsujący
Cel w mózgu
Wzgórze $\rightarrow$ kora czuciowa
10%: Wzgórze $\rightarrow$ kora czuciowa
Reszta: Rdzeń, most, istota szara okołowodociągowa (śródmózgowie)
Transmisja bólu nie jest stała – może być modulowana przez drogi zstępujące z OUN.
Modulacja ta zachodzi, zanim bodźce bólowe zdołają dotrzeć do wzgórza.
Receptor
Na co reaguje?
Częstotliwość (Hz)
Przykładowe zastosowanie
Tarczki Merkla
Lekki dotyk, głęboki stały ucisk
5-15 Hz (bardzo niska)
Wykrywanie krawędzi, alfabet Braille'a
Ciałka Meissnera
Lekki dotyk, miejscowy ruch przedmiotu
30-50 Hz (niska)
Zmiany tekstury, czytanie Braille'a
Ciałka Paciniego
Głęboki ucisk, wibracje
100-300 Hz (wysoka)
Szybkie zmiany położenia stawu
Ciałka Ruffiniego
Napięcie i rozciąganie skóry
—
Kontrola chwytu, propriocepcja
To kluczowy fragment – profesorowie uwielbiają pytać, który receptor wykrywa intensywność, a który prędkość.
Wolna adaptacja (Merkel, Ruffini):
Działanie: Wysyłają impulsy ciągle, dopóki bodziec trwa.
Co wykrywają? Intensywność działania bodźca.
Umiarkowanie szybka adaptacja (Meissner, mieszki włosowe):
Działanie: Wysyłają impulsy przez 50-500 ms po zaistnieniu bodźca (nawet jeśli on trwa).
Co wykrywają? Prędkość działania bodźca.
Bardzo szybka adaptacja (Pacini):
Działanie: Tworzą tylko jeden lub dwa potencjały czynnościowe.
Co wykrywają? Wibracje.
Wolna adaptacja
(Merkel, Ruffini):
Umiarkowanie szybka adaptacja
(Meissner, mieszki włosowe):
Bardzo szybka adaptacja
(Pacini):
Last changed9 days ago