Media elektroniczne
Odrębności w stosunku do innych środków masowego przekazu:
wymagania techniczne i porządek w eterze
przekaz radiowy i telewizyjny musi być poddany ścisłym regułom dot. częstotliwości i zasięgu nadawania
oddziaływanie na odbiorcę
znacznie silniej oddziałują na odbiorcę niż słowo drukowane
ograniczenia dla nadawców
duże wymagania finansowe ograniczają liczbę potencjalnych nadawców mediów elektronicznych
Cztery zasady nowego kształtu radiofonii i telewizji po 1989 r.
zniesienie cenzury
demonopolizacja
możliwość powstawania nadawców komercyjnych, ale pod warunkiem uzyskania koncesji
zmiana charakteru stacji państwowych
przekształcone w nadawców publicznych, oddzielonych organizacyjnie i politycznie od rządu
utworzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji
jako organ konstytucyjny, mający nadzorować nowy kształt mediów elektronicznych
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiTV)
Organ konstytucyjny poza schematem trójpodziału władz, pomiędzy legislatywą a egzekutywą
Skład KRRiTV
4 członków wybieranych przez Sejm, 2 przez Senat, 3 przez Prezydenta
na 6-letnią kadencję, przy czym co 2 lata powoływana jest 1/3 składu, bez możliwości reelekcji
Ograniczenia dla członków KRRiTV
Członek nie może być posłem, senatorem, należeć do partii politycznej ani związku zawodowego, ani prowadzić działalności niezgodnej z godnością urzędu
Odwołanie członków
Odwołanie możliwe, gdy członek:
zrzeknie się urzędu
ma chorobę trwałe uniemożliwiającą sprawowanie funkcji
zostanie prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo
naruszy przepisy ustawy, co stwierdzi Trybunał Stanu
Odwołanie całej rady
Sejm i Senat odrzucą sprawozdanie z rocznej działalności
Prezydent potwierdzi wygaśnięcie kadencji
bez potrzeby kontrasygnaty
Przewodniczący KRRiTV
powołuje go Rada spośród swojego grona
odwołanie możliwe tylko przez Radę większością 2/3 głosów
jest zarazem jednoosobowym organem władzy państwowej - wyjade decyzje administracyjne
Zadania rady KRRiTV według art. 213 ust. 1
Stanie na straży wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i telewizji; ochrona samodzielności nadawców oraz otwartego i pluralistycznego charakteru RiTV
Główne kompetencje KRRiTV
projektowanie kierunków polityki państwa w dziedzinie RiTV
w porozumieniu z premierem
powoływanie składu rad nadzorczych w spółkach publicznych RiTV
udzielanie i cofanie koncesji
sprawowanie kontroli działalności nadawców
bez możliwości cenzury prewencyjnej
określanie warunków prowadzenia działalności przez nadawców w granicach upoważnienia ustawowego
określanie opłat abonamentowych
może wydawać rozporządzenia (art. 213 ust. 2) oraz uchwały w sprawach indywidualnych
Publiczna Radiofonia i Telewizja - działanie
Działa w formie jednoosobowych spółek akcyjnych, np. Telewizja Polska SA, Polskie Radio SA, z regionalnymi rozgłośniami radiowymi
Odrębności w powoływaniu władz i strukturze organizacyjnej tych spółek - Publiczna Radiofonia i Telewizja
Rady nadzorcze są powoływane przez KRRiTV, z wyjątkiem jednego członka powoływanego przez MSP, a ich skład nie może być zmieniany w ciągu 3-letniej kadencji
Organy zarządzające w Publicznej Radiofonii i Telewizji
zarząd jest powoływany przez radę nadzorczą (2/3 większością głosów)
na 4 lata
zajmuje się bieżącą działalnością spółki
rada programowa, składająca się z 15 osób powoływanych przez KRRiTV (skład polityczny)
zajmuje się kwestiami programowymi, ale bez możliwości podejmowania decyzji
Obowiązki w zakresie niezależności programowej
Obejmują zarówno zakazy, jak i wymogi pozytywne, takie jak:
zakaz rozpowszechniania treści sprzecznych z prawem, polską racją stanu, lub moralnością publiczną
wymóg poszanowania uczuć religijnych i chrześcijańskiego systemu wartości, minimalny udział audycji krajowych i europejskich, wyodrębnienie reklam i ich proporcje, oznaczenie audycji sponsorowanych, ograniczenie emisji programów mogących zaszkodzić rozwojowi dzieci i młodzieży
Szersze obowiązki nadawców publicznych w zakresie niezależności programowej
Muszą zapewniać wewnętrzny pluralizm, ukazywać różnorodność wydarzeń, sprzyjać swobodnemu kształtowaniu się opinii publicznej, umożliwiać obywatelom uczestnictwo w życiu publicznym, umacniać rodzinę i promować postawy prozdrowotne oraz zwalczać patologie społeczne, uwzględniać potrzeby mniejszości narodowych i etnicznych, a także umożliwiać organom państwa wyjaśnienie swojej polityki i partiom prezentowanie stanowiska
Nadzór nad przestrzeganiem obowiązków programowych przez nadawców publicznych
Nad przestrzeganiem tych obowiązków czuwa KRRiTV, która może nakładać kary pieniężne, cofać lub odmawiać udzielenia koncesji, a kontrola nad nią jest możliwa w NSA
Inne przepisy prawne mające zastosowanie do działalności radia i telewizji publicznej
Do ich działalności stosuje się również przepisy kodeksu cywilnego i karnego, głównie dotyczące ochrony dóbr osobistych
Istota działania organów kontroli państwowej
organizacyjna odrębność i niezależność
struktury kontroli państwowej są odrębne od rządowych i działają niezależnie
wyspecjalizowane fachowe działania
posiadają wysoki poziom specjalizacji w swoich obszarach działania
orientacja na kontrolę sensu stricto
kontrola ma na celu ustalenie stanu faktycznego, bez możliwości korygowania nieprawidłowości
Historia instytucji kontroli państwowej
Okres konstytucji marcowej (1921-1939):
NIK powołany do kontroli całej administracji państwowej w zakresie finansowym. Prezesa NIK powoływał prezydent na wniosek premiera
Okres konstytucji kwietniowej (1935-1939):
NIK podporządkowany prezydentowi, z zachowaniem tych samych zadań
Okres Małej Konstytucji (1947):
NIK powiązany z Sejmem
Okres konstytucji lipcowej (1952-1989):
Zniesienie NIK, utworzenie Ministerstwa Kontroli Państwowej
Okres po Polskim Październiku (od 1957):
Ponowne utworzenie NIK powiązanego z Sejmem
Okres po reformach (1980):
Ustawa o NIK przywróciła mu tradycyjną pozycję
Okres po ustawie z 1994 roku:
Ustawa o NIK nadaje mu charakter porządkujący i dostosowujący
Pozycja ustrojowa NIK
naczelny organ kontroli państwowej (art. 202):
NIK zajmuje pozycję naczelnego organu kontroli państwowej, co oznacza jego specyficzną rolę w systemie nadzoru nad działalnością państwową
oddzielenie od struktur rządowych:
NIK jest oddzielony od struktur rządowych, co zapewnia mu większą niezależność i obiektywizm w działaniu
podległość Sejmowi:
NIK jest podległy Sejmowi, ale w ramach "ograniczonego zwierzchnictwa", co oznacza, że Sejm ma uprawnienia personalne, takie jak powoływanie prezesa
Uprawnienia personalne
Prezes NIK jest powoływany przez Sejm za zgodą Senatu na 6 lat
z możliwością jednej reelekcji
Marszałek Sejmu nadaje statut NIK
działalność izby podporządkowana jest potrzebom efektywnej kontroli sejmowej
Organizacja i struktura NIK
organ kolegialny z wyeksponowanym stanowiskiem prezesa:
NIK jest organem kolegialnym, ale prezes ma wyeksponowane stanowisko
Prezes NIK
Wiceprezesi NIK
Kolegium NIK
Aparat urzędniczy
immunitet urzędników
powoływany przez Sejm (bezwzględną większością przy ½ obecnych, wniosek Marszałka Sejmu lub 35 posłów) , za zgodą Senatu (ma na to 30 dni)
kadencja
6 lat
1 reelekcja
apolityczność
nie może zajmować żadnego stanowiska, ani wykonywać innych zajęć zawodowych, należeć do partii, związków czy prowadzić działalności niedającej się pogodzić z godnością urzędu
odwołanie
zrzeknie się stanowiska
choroba powodująca trwałą niezdolność do pełnienia obowiązków
prawomocny wyrok TS za przestępstwo
powoływani przez Marszałka Sejmu na wniosek prezesa NIK
Tworzą je prezes, wiceprezesi i 14 członków, powoływanych przez Marszałka Sejmu na wniosek prezes
3 lata
w ustawowo wskazanych przypadkach, a osoby te w wykonywaniu swych obowiązków są niezawisłe
szeroki zakres działania
zatwierdza, uchwala lub opiniuje większość istotnych aktów NIK
Składa się z departamentów na szczeblu centralnym i delegatur na szczeblu terenowym, oraz kilkunastu delegatur na szczeblu ponadwojewódzkim
Statut prawny urzędników
Urzędnikom wykonującym czynności kontrolne lub nadzorującym ich wykonanie przysługuje immunitet za ich czynności służbowe
za swoje czynności służbowe nie można bez zgody Kolegium NIK
Kontrola organów administracji publicznej i innych instytucji państwowych
kontroluje działalność organów administracji rządowej, NBP, państwowych osób prawnych i innych jednostek państwowych pod kątem legalności, gospodarności i rzetelności
kontroluje również instytucje takie jak Kancelaria Prezydenta, Sejm, Senat, TK, RPO, KRRiTV, SN i NSA
Kontrola organów samorządu terytorialnego
NIK sprawuje kontrolę nad działalnością organów samorządu terytorialnego, komunalnych osób prawnych i innych jednostek komunalnych pod kątem legalności, gospodarności i rzetelności
Kontrola innych jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych
NIK kontroluje działalność innych jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych pod kątem legalności wykorzystywanych przez nie środków publicznych
Uprawnienia pracowników NIK w ramach kontroli
Pracownicy NIK mają prawo do swobodnego wstępu do lokali, dostępu do dokumentów, przeprowadzania oględzin, wzywania i przesłuchiwania świadków oraz żądania wyjaśnień
Wyniki kontroli
ujmowane są w protokole kontroli
ani kontrolerzy ani NIK nie może podejmować decyzji za kontrolowaną jednostkę
adresat wystąpienia pokontrolnego musi poinformować NIK o sposobie wykorzystania uwag i wykonania wniosków
NIK może zawiadomić organy ścigania w razie wykrycia przestępstwa lub wykroczenia, a także wskazać potrzebę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub zwolnienia ze stanowiska
Obowiązki NIK wobec Sejmu
regularne dostarczanie materiałów
NIK dostarcza corocznie analizę wykonania budżetu oraz opinie w sprawie udzielenia absolutorium dla Rządu
corocznie publikuje również sprawozdanie ze swojej działalności
jest również zobowiązany do podejmowania i przeprowadzania kontroli na zlecenie Sejmu lub jego organów
przedstawianie wyników kontroli
NIK przedstawia Sejmowi wyniki istotnych kontroli oraz wnioski dotyczące rozpatrzenia określonych problemów
przedstawia także zarzuty wynikające z kontroli dotyczące członków Rządu, kierowników urzędów centralnych i prezesa NBP
Last changed3 months ago